اين كتاب كه اصل آن به تازى بوده حسين خوارزمى بنا به درخواست « و التماس جمعى از اهل قلوب كه مستكشفان اسرار غيوب‌اند » به ترجمهء آن « از عربى فصيح به پارسى مليح قيام كرده » « 1 » و آن را بر 25 باب نهاده است . و 21 باب نخستين را به شرح زندگى و غزوات و هجرت رسول اكرم ( ص ) اختصاص داده ، و سه باب بعد را به ذكر سه خليفه اوّل و در آخرين باب نيز به ذكر خلافت امير المؤمنين علىّ بن ابى طالب ( ع ) پرداخته است ، و در اين باب وقايع جنگ جمل و صفّين را روز به روز به‌طور مشروح نقل كرده و نيز فصلى را به ذكر مناقب او و حديث غدير خم و احاديثى كه در صحيحين در فضائل و محاسن آن مذكور است معيّن ساخته و در آخر اشعارى نيز در مدح وى از خود بدان افزوده است ، و در مقدّمهء هر باب « بعضى اقوال را كه در ساير كتب ديده و ايراد آن لازم مىبوده بدان باب الحاق كرده و در تصحيح اقوال ثقات و رفع شبهات و سلامت كلام و ترك تعصّب و تلخيص مرام كوشيده است و احوال بعض اولاد مصطفى را كه ائمّهء هدى و قرّة العين بتول و مرتضايند بدان افزوده و اين كتاب شريف و نسخه لطيف را مقصد الاقصى فى ترجمة المستقصى نام نهاده و آن را به نام شاهزادهء نيكوخصال پسنديده خلال ( - سلطان ابراهيم فرزند شاه ملك ) كرده « 1 » » است . مقصد الاقصى ترجمه‌اى است بسيار نفيس و گرانبها و به قول صاحب حبيب السّير « در غايت فصاحت و بلاغت » كه مىتوان آن را در رديف آثار خوب و ارزندهء ترجمه‌هاى فارسى قرار داد . مؤلّف اميد آن را داشته است كه به فيض و بركت اين كتاب ، طواف بيت اللّه الحرام و روضه رسول اكرم « كه غايت تمنّى و نهايت مرام آن مستمند مستهام بوده است » نصيب وى گردد . ارشاد المريدين و آداب المريدين و جواز السّائرين در فهرست نسخه‌هاى خطّى گرانقدر منزوى ضمن تأليفات و آثار كمال الدّين خوارزمى از چند اثر عرفانى يكى به نام ارشاد المريدين و ديگر به نام آداب المريدين و نيز جواز السائرين

--> ( 1 ) . در مقدّمه و خاتمهء اين كتاب ذكر جميل امير كبير غياث الدّين شاه ملك را كرده و مىنويسد : براى فرزند او ( ابراهيم سلطان ) كتاب نصايح شاهى ( - نصيحت‌نامهء شاهى ) را پرداخته است .